Op naar Tomsk

In de korte periode die er tegenwoordig nog is tussen het afronden van het ene academiejaar en het begin van het volgende trek ik naar de staatsuniversiteit van Tomsk in West-Siberië. Dus volop nog thesissen evalueren en puntenlijsten invoeren van tweede zit en dan inpakken voor de eerste reis richting Siberië. En de namiddag voor mijn vertrek nog langsgaan bij het Russische visumcenter in Brussel omdat ze daar moeilijk deden en mijn visum dus echt pas last-minute afgeleverd wordt. De politieke spanningen tussen de Europese Unie en Rusland vertalen zich duidelijk in een moeilijkere houding om een visum te bemachtigen. Dat hoor ik ook van mensen die in de andere richting willen reizen.

Wanneer ik het weerbericht voor de komende twee weken in Tomsk check, stel ik een inpakprobleem vast, want in de eerste week dat ik daar zal zijn wordt er mooi weer voorspeld met temperaturen van boven de 20 graden, in de tweede week zouden die dan dalen tot richting vriespunt en misschien er ook al onder. Tja, dat maakt het moeilijk om te beslissen wat ik in mijn koffer stop, want ik wil graag zo weinig mogelijk meenemen. Geleerd van Manlief die al vele reismijlen op zijn teller heeft: zo weinig mogelijk meenemen, want sleuren met bagage is geen pretje in metro's, stations, op niet-werkende roltrappen, etc. Ik ben trots op mezelf dat alles in een relatief kleine valies past, inclusief de boeken die ik meeneem voor mijn lesvoorbereidingen en de Belgische chocolade en kaas die ik meeneem voor de Russische collega's. Lekkere kaas is immers wat ze het meest missen in de winkelrekken als resultaat van het invoerverbod van Europese etenswaren.

Wanneer ik op dit soort reizen vertrek is het altijd met gemengde gevoelens. Er is die Ria die graag de wereld verkent en door het Ruslandvirus is besmet en vindt dat je het niet kan maken als onderzoeker en docent om over Rusland te doceren zonder regelmatig eens ter plaatse de vinger aan de pols te leggen. Aan de andere kant is er Ria, de mama die haar dochter niet graag zo lang achterlaat en ook Ria de dochter die ziet dat haar moeder bezorgd is over waar die dochter nu weer naartoe trekt. De reisgenen heb ik hoegenaamd niet van mijn ouders meegekregen. Dat ik ging studeren in Londen en daarna met Manlief naar New York verhuisde waar onze dochter werd geboren, dat bezorgde mijn moeder minstens een paar slapeloze nachten. Om dan nog van die regelmatige reizen naar Rusland te zwijgen. Maar de eerste Ria wint het van de tweede, want dochterlief is al 13 en dus stilaan zelfredzaam genoeg en net gestart aan het tweede middelbaar waar ze zich al vanaf de eerste dag als een vis in het water leek te voelen. Bovendien is er zo veel veranderd sinds mijn eerste reis naar Rusland, 22 jaar geleden, toen er geen internet, geen gsm, geen email was en zelfs via een vaste lijn met het thuisfront bellen geen eenvoudige zaak was. 

Dat de bestemming deze keer Tomsk is heeft alles te maken met een Europees project tussen enerzijds een groep EU universiteiten (waaronder KU Leuven) en anderzijds een groep Russische universiteiten waarbij het de bedoeling is om aan academische uitwisselingen te doen in beide richtingen tussen onderzoekers om samen ideeën uit te wisselen over het zeer brede thema 'Europese identiteit'. Toen we de officiële startbijeenkomst van dit project hadden in Moskou in februari van vorig jaar, vielen de collega's van Tomsk mij meteen op als zeer gedreven en kwaliteitsvol. We hadden trouwens ook al eens een uitstekende doctoraatsstudent van bij hen bij ons op bezoek gehad. Met andere woorden: ik besliste dat ik als ik zelf in het kader van dit project richting Rusland zou gaan ik de partners in Moskou links zou laten liggen wegens qua mentaliteit veel te dicht verbonden met de 'officiële lijn van het Kremlin' en liever dieper Rusland zou inreizen naar Tomsk. Rusland is zo immens groot dat het geen slecht idee is om niet steeds met de usual suspects in Moskou en Sint-Petersburg samen te werken, maar ook de afgelegen regio's te bezoeken.

Dus zo begon ik aan de lange reis richting Tomsk. Om je een idee te geven van hoe ver dat is: de vlucht van Brussel tot Moskou is minder lang, dan de daarop volgende vlucht van Moskou naar Tomsk. Bovendien was er een wachttijd van maar liefst 8uur tussen beide vluchten. Ik vertrok dus 's ochtends vroeg uit Leuven en kwam de volgende ochtend om 6u aan in Tomsk (waar het 4u later is dan in Belgie).